ورود به حساب کاربری        عضویت
مشاوره تلفنی    05136615381 - 09155249646 - 05136639567  

۰۲
تیر

0

آشنایی با دامپینگ (بازار شکنی)

دامپینگ (به انگلیسی: dumping)، بازارشکنی[۱] یا قیمت‌شکنی[۲] از واژگان خاص اقتصادی به حساب می‌آید که به ویژه در تجارت بین‌المللی جایگاهی ویژه و قانونی دارد؛ و عبارت است از فروش یا صادرات یک کالا با قیمت کمتر از هزینه‌های تمام شده یا به عبارتی دیگر فروش کالا در خارج به قیمتی کمتر از قیمت داخلی. معادل فارسی این واژه «رقابت مکارانه» یا تبعیض در قیمت‌ها در بازرگانی معنا شده‌است. به عبارت بهتر، تولیدکنندگان و بازرگانان برای به دست آوردن بازارها، محصولات خود را با قیمتی کم عرضه کنند، برخی کارشناسان معادل فارسی این واژه را «رقابت مخرب» نیز دانسته‌اند. استراتژی کلی دامپینگ به حذف رقبا و در اختیار گرفتن بازار مربوط می‌شود.

امکان دارد در دامپینگ مستمر یا تصادفی سودی که بابت پایین بودن قیمت نصیب مصرف‌کننده می‌شود بیش از زیانی باشد که تولیدکننده می‌بیند.

انگیزه و چرایی وقوع فعل دامپینگ

از منظر اقتصادی، دامپینگ چهار دلیل عمده دارد که عبارتند از «بیرون کردن رقبا و به دست آوردن انحصار بازار حتی با تحمل زیان‌های کوتاه‌مدت»، «کاهش مازاد موقتی ذخائر کالا»، «به دست آوردن سهم از بازار کالای مربوطه» و همچنین «کاهش ضررهای مربوط به کالای فاقد قابلیت رقابت و فروش»؛ به زبان ساده‌تر، دامپینگ با هدف حضور در بازارها و به منظور فروش بیشتر و گاهی عرضه کالاهایی که به دلیل کیفیت نه چندان مناسب تقاضای اندکی دارند، انجام می‌شود.
انواع

از نظر تقسیم‌بندی سه نوع دامپینگ وجود دارد، که از عبارتند از:
دامپینگ مستمر

دامپینگ مستمر یا دائمی ناشی از تمایل یک انحصار گر داخلی برای حداکثر نمودن سود خود با فروش کالا به قیمتی بالا در بازار داخلی که فاقد محدودیتهای تجاری یا هزینه‌های حمل و نقل است نسبت به قیمت خارجی که تحت تأثیر رقبای قدرتمند خارجی است. در این مورد می‌شود بازار خودرو در ایران را مثال زد که مثلاً قیمت خودروهای ایرانی در بازارهای خارجی به مراتب پایین‌تر از قیمت همان خودروها در ایران است[۳] دامپینگ مخرب

دامپینگ مخرب یا غارتگر عبارت است از فروش موقتی کالا در خارج به قیمت کمتر از قیمت داخل یا حتی با ضرر و فروش آن به قیمت کمتر از هزینه‌های تولید برای بیرون راندن رقبای دیگر یا از بین بردن صنعت داخلی یک کشور. سپس بعد از بی‌رقیب شدن در بازار کالای مذکور قیمتها جهت کسب سود حاصل از قدرت انحصاری بالا می‌رود. به عنوان مثال می‌شود از اقدام شرکت‌های چینی در بازار پوشاک و سایر کالاها را مثال زد.[۴][۵] دامپینگ تصادفی

دامپینگ تصادفی فروش اتفاقی یک کالا در بازار خارجی به قیمت کمتر از بازار داخلی برای تخلیه مازاد پیش‌بینی نشده کالاها به علت اینکه این مازاد باعث کاهش قیمت در بازار داخلی نگردد و در واقع وقتی اضافه تولید فروخته شد دامپینگ متوقف می‌گردد.
نمونه‌های دامپینگ

معضل دامپینگ در سطح بین‌المللی و ماجرای ارائه قیر رایگان به ارگان‌های دولتی در سطح بازار داخلی ایران، عرصه را به دست‌اندرکاران این بخش تنگ کرده‌است.
با این تعاریف و تفاسیر، مشخص می‌شود خودروسازان ایرانی نیز مرتکب دامپینگ شده‌اند، منتها فرق شان با چینی‌ها این است که نتوانستند مانند آن‌ها در به دست آوردن بازارهای خارجی موفق عمل کنند.
طی دهه نود ژاپن اقدام به دامپینگ در قیمت محصولاتی چون تلویزیون و فولاد در بازار آمریکا و محصولاتی مثل اتومبیل و فولاد در بازار اروپا نموده‌است. بسیاری از کشورهای صنعتی مانند کشورهای عضو اتحادیه اروپا در نظر دارند، از دامپینگ مستمر برای مازاد محصولات کشاورزی خود استفاده کنند. اگر استفاده از دامپینگ از طرف یک کشور یا شرکت اثبات شود، کشور یا شرکت مزبور اقدام به افزایش قیمت خود خواهد کرد. مانند آنچه که در سال ۱۹۷۶ و ۱۹۷۷ از شرکت فولکس واگن آلمان و تولیدکنندگان تلویزیون ژاپنی دیده شد، تا با سیاست‌های ضد دامپینگ مواجه نشوند.

ابزارها، روش‌ها و متدهای ایجاد دامپینگ

به عنوان مثال دو ابزاری که دولت چین برای ترویج صادرات محصولات استفاده می‌کند، عبارتند از: «اعتبارات صادراتی کم هزینه از محل بانک صادرات واردات چین» و «بیمه اعتباری صادراتی از محل مؤسسه بیمه اعتباری و صادراتی».

بانک توسعه چین نیز برای شرکت‌های چینی تأمین اعتبار صادراتی انجام می‌دهد و از سوی دیگر، سیاست‌های دولت، بانک صادرات واردات و موسسات بیمه‌ای چین را ملزم می‌کند تا به صادرات محصولات با تکنولوژی بالا که شامل قطعات خودرو نیز می‌شود، توجه ویژه‌ای داشته باشد.
ابزار و روش مقابله با دامپینگ

ایجاد محدودیتهای تجاری در بازار رقابتی ناسالم، جهت حمایت از صنایع داخلی مجاز شناخته شده‌است.[نیازمند منبع] این محدودیتها اغلب به صورت عوارض ضد دامپینگ یا تهدید به وضع این عوارض خود را نشان می‌دهد. به هر حال تعیین نوع دامپینگ مشکل می‌باشد و تولیدکنندگان در مقابل هر نوع دامپینگی از بازار داخلی حمایت می‌کنند. با این کار وارد محدود می‌شود و تولید و سود عرضه‌کنندگان داخلی افزایش می‌یابد.[نیازمند منبع]

طبق قانون گمرک ایران، اگر ارزش یک کالا نامناسب تلقی شود، سود و عوارض گمرکی برای آن کالا در نظر گرفته خواهد شد.

در واقع کشورهایی مانند ایران هر وقت احساس کنند نرخ یک کالا پایین‌تر از قیمت واقعی آن است، می‌توانند به بازار مراجعه کرده و قیمت کالای مشابه موجود وارد در بازار را ملاک قرار داده و از آن، حقوق و عوارض گمرکی دریافت کنند.
جستارهای وابسته

اعتبار (امور مالی)
خرید منحصر به فرد

معنای واژهٔ «دامپینگ» را در ویکی‌واژه ببینید.
پانوشته‌ها

«بازارشکنی» [عمومی] هم‌ارزِ «dumping»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر حسن حبیبی، «فارسی»، در دفتر اول، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۶۴-۷۵۳۱-۳۱-۱ (ذیل سرواژهٔ بازارشکنی)
«مفهوم دامپینگ یا قیمت‌شکنی در اقتصاد». دنیای اقتصاد، ۱۲ مرداد ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۱۹ ژانویه ۲۰۱۸.
نظریه‌ها و سیاست‌های اقتصادی بین‌الملل، ص.
چین صنعت پوشاک کشور را تهدید می‌کند

ماهنامهٔ صنعت خودرو

منابع

«در دام دامپینگ». روزنامه دنیای اقتصاد. ۲۰۱۸-۰۱-۱۹. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۹.
Gharahdaghli، Zahra. «۲۱۴۵، سردرگمی صادرکنندگان و پیمانکاران در پی عرضه قیر رایگان». روزنامه مناقصه مزایده. ۱۹۸۰-۰۱-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۱۸-۰۱-۱۹.
سالواتوره، دومینیک. نظریه‌ها و سیاست‌های اقتصادی بین‌الملل (تجارت بین‌الملل)، ترجمهٔ حمیدرضا ارباب، نشر نی، چاپ ششم، تهران، ۱۳۸۵

مفهوم دامپینگ یا قیمت‌شکنی در اقتصاد

 

ریشه کلمه دامپینگ از Dump به‌معنی شکستن قیمت گرفته شده است. اگرچه این اصطلاح در اقتصاد و در روابط تجاری بین‌الملل کاربرد دارد اما امروزه گونه‌های داخلی آن نیز قابل مشاهده است. برای مثال فرض کنید شما کارگاه کوچک تراشکاری دارید. بعد از مدتی که در حرفه خود به مهارت بالایی دست پیدا می‌کنید، روزی فردی به شما مراجعه می‌کند و از شما تقاضا می‌کند به‌دلیل نبود یک قطعه خاص مربوط به پکیج (آبگرمکن دیواری) شما یک نمونه مشابه قطعه خراب شده بسازید. از ضایعات موجود در کارگاه خود اقدام به ساخت قطعه مورد نظر کرده و فرد مورد نظر با رضایت کامل آن را از شما خریداری می‌کند.

ریشه کلمه دامپینگ از Dump به‌معنی شکستن قیمت گرفته شده است. اگرچه این اصطلاح در اقتصاد و در روابط تجاری بین‌الملل کاربرد دارد اما امروزه گونه‌های داخلی آن نیز قابل مشاهده است. برای مثال فرض کنید شما کارگاه کوچک تراشکاری دارید. بعد از مدتی که در حرفه خود به مهارت بالایی دست پیدا می‌کنید، روزی فردی به شما مراجعه می‌کند و از شما تقاضا می‌کند به‌دلیل نبود یک قطعه خاص مربوط به پکیج (آبگرمکن دیواری) شما یک نمونه مشابه قطعه خراب شده بسازید. از ضایعات موجود در کارگاه خود اقدام به ساخت قطعه مورد نظر کرده و فرد مورد نظر با رضایت کامل آن را از شما خریداری می‌کند. بعد از مدتی متوجه می‌شوید این قطعه، یک کالای مصرفی با تقاضای بالا در بازار لوازم یدکی آبگرمکن است. بنابراین شما یک نمونه ساخته شده از آن با یک پوستر تبلیغاتی جلوی مغازه خود نصب می‌کنید تا به مشتریان سیگنال وجود کالا در مغازه‌تان را بدهید یا به‌عبارتی آنها را از وجود چنین کالایی آگاه سازید. کالای تولیدی شما رفته‌رفته در بازار جای خود را پیدا کرده و شما با کم کردن فعالیت خود در ترمیم قطعات دیگر، وقت بیشتری را صرف تولید این کالا می‌کنید و حتی یک بخش دیگر نیز به مغازه خود اضافه می‌کنید تا توان تولیدی‌تان را دوچندان کنید.

اما پس از گذشت زمانی متوجه تغییر در رفتار مصرف‌کنندگان می‌شوید؛ مشتریان وقتی از شما قیمت محصول را می‌پرسند متعجب شده و اظهار می‌کنند که یک فروشگاه همین قطعه را بسیار ارزان‌تر و به قیمت نصف می‌فروشد! برای تحقیقات بیشتر خود وارد عمل شده و به مغازه مورد نظر مراجعه می‌کنید. سپس متوجه می‌شوید همان کالای شما با همان جنس و کیفیت، اما به قیمت نصف در ویترین مغازه وجود دارد. پس از پیگیری زیاد بالاخره تولیدی مورد نظر را پیدا می‌کنید و در کمال ناباوری مشاهده می‌کنید که این قطعه نه‌تنها از ضایعات آهن ساخته نشده بلکه از شمش‌های آهن در ساخت آن استفاده می‌شود. وقتی با سازنده صحبت می‌کنید متعجب‌تر نیز می‌شوید، این قطعه هزینه‌ تولیدی بیشتری نسبت به قطعه شما داشته، اما خیلی عجیب است.

وقتی از تراشکار می‌پرسید چرا چنین کالایی با قیمتی پایین‌تر از هزینه آن، که در حقیقت به معنی ضرر تولیدکننده است وارد بازار می‌شود، او بیان می‌کند یک فروشنده بزرگ لوازم یدکی با او قراردادی منعقد کرده که تا دو سال این کالا را با قیمت تثبیت شده از او بخرد. حدس شما چیست؟ چرا یک فروشنده بزرگ حاضر است به قیمت ضرر کردن شروع به فروش این کالا کند؟ پاسخ روشن است هدف او حذف رقیبان کوچکی نظیر شما، جلوگیری از ورود سایر رقبا به بازار و به معنی ساده سلطه یکجانبه و حکومت بلامنازع بر بازار لوازم یدکی آبگرمکن است. از منظر اخلاقی کار او یک عمل ناجوانمردانه است ولی او یک سیاست اقتصادی انحصارطلبانه برای سود بیشتر خود در نظر گرفته که از جهت منفعت فردی می‌توان گفت او عقلانی رفتار کرده است. او در کوتاه‌مدت ضرر می‌دهد اما به‌واسطه پشتوانه مالی که از قبل دارد، این دوره دوساله را به سلامت پشت سر می‌گذارد در طول این دوره رقبای کوچکی چون شما مشتریان خود را از دست داده و چون پشتوانه مالی مناسبی ندارید ناگزیر عرصه رقابت را خالی کرده و از بازار به نفع او خارج می‌شوید.

پس از مدتی او انحصارگر بلامنازع شده و شروع به افزایش قیمت کالای خود می‌کند. ظرف مدت یک‌سال او نه تنها ضرر دو سال گذشته را جبران می‌کند بلکه سود بیشتری نسبت به شما کسب می‌کند. اگرچه ما منکر واردات برخی کالاها با قیمت پایین نسبت به محصولات داخلی، ناشی از تکنولوژی بالا و بهره‌وری مناسب کشورهای صادرکننده آن نیستیم، اما کافی است بدانید برای مثال قیمت گوشی‌های سامسونگ در کشور ما تا ۲۵ درصد نسبت به قیمت آن در کره ارزان‌تر است. جای شگفتی نیست که می‌بینید برخی کالاهای کوچک حتی اگر هزینه حمل آن را از چین تا ایران درنظر بگیریم محال است ۲۰۰۰ تومان شود اما این کالاها به کشور وارد می‌شوند. یعنی در کشور ما حتی قادر به تولید گردوشکن یا پمپ باد اسباب‌بازی نیستیم؟ چرا این کالاها با قیمت ارزان وارد کشور می‌شوند؟

با توجه به روایتی که در بالا رفت، کشورهای صادرکننده مقاطع زمانی مشخصی را با هدف تسلط بر بازار کشور هدف، در نظر گرفته و وقتی کالای آنها به یگانه محصول بازار تبدیل شدند. قیمت آنها رفته رفته افزایش یافته و سود مورد نظرشان کسب خواهد شد. هزینه واقعی این قبیل رفتارها در کشور مقصد نظیر کشور ما، حذف تولیدکنندگان داخلی و از بین رفتن پتانسیل ایجاد یا ادامه حیات صنایع خرد است. دامپینگ یک فعالیت اقتصادی مخرب است که اقتصادهای بزرگی چون چین به کرات از آن بهره برده‌اند تا جایی که سازمان جهانی تجارت (WTO) امروزه بخشی از فعالیت‌های اصلی خود را به جلوگیری از رفتارهای ضد قیمت‌شکنی یا آنتی‌دامپینگ اختصاص داده است. در این میان برخی کشورهای پیشرفته نظیر ایالات‌متحده‌آمریکا نیز در سیستم اقتصادی خود جایی برای مبارزه با واردات کالاهایی با هدف دامپینگ و از بین بردن صنایع داخلی در نظر گرفته است.

متاسفانه در نبود دستگاه‌های نظارتی پویا و سیستم‌های رانتی کشور ما سال‌ها مورد هدف این سیاست از سوی کشورهایی نظیر چین قرار گرفته‌اند تا جایی که حتی ساده‌ترین ابزار که نیازی به تکنولوژی پیچیده نداشته در کشور تولید نمی‌شوند. در برخی مواقع این واردکنندگان سودجو و قاچاقچیان هستند که دست همکاری به کشور صادرکننده داده و به سرعت اقدام به حذف تولیدکنندگان داخلی می‌کنند. بر مسوولان کشور است در راستای اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولیدکنندگان داخلی سیاست‌های آنتی دامپینگ و بهبود تکنولوژی در صنایع داخلی را مدنظر قرار دهند. تا به‌جای تبدیل شدن به کشوری واردکننده صرف، رفته‌رفته قدم در بهبود فضای صنعتی کشور و بازار کسب‌وکار بگذاریم.