راهکارهای عملی برای افزایش ماندگاری باتری نوتبوک
باتری نوتبوک هر چقدر هم که با کیفیت باشد تنها با گذشت دو سه ساعت خالی خواهد شد. با ما همراه باشید تا ماندگاری آن را افزایش دهیم.
تصور کنید در حال یادداشت نکات بسیار مهمی هستید یا تصور کنید فیلم به اوج حساسیت رسیده یا در حال نبردی سنگین با دشمنان هستید که ناگهان نوتبوک خاموش میشود؛ چرا؟ چون باتری خالی شده است. نوتبوکها آن چنان که باید و شاید کارآمد نیستند و انرژی بسیار زیادی هدر میدهند. اطلاع از میزان انرژی مصرفی سیستم و نحوه کنترل آن تاثیر بسزایی در افزایش ماندگاری باتری آنها خواهد داشت.
در ادامه، 10 روش کاهش مصرف انرژی در نوتبوکها را بررسی خواهیم کرد. شاید بعضی از توصیهها مناسب سبک کار/بازی شما باشند و برخی دیگر نه؛ اما حتی پیروی از تعداد کمی از آنها تاثیر قابل ملاحظهای در ماندگاری باتریها خواهد داشت (بعضی از این دستورالعملها را برای تلفنهای هوشمند و تبلتها هم میتوان به کار گرفت). قبل از شروع بهتر است با قطعات پرمصرف آشنا شده و نگاهی به پیشرفتهای صورت گرفته برای کاهش مصرف آنها بیندازیم.
کدام قطعات توان باتری را مصرف میکنند؟
اگر چه تفاوت زیادی بین یک کرومبوک 11 اینچی با پردازنده سلرون اینتل و یک نوتبوک 17 اینچی با پردازنده Core i7 Extreme مخصوص بازی وجود دارد اما هر دو، قطعات مشترکی دارند که الکتریسیته را تبدیل به پردازش محاسباتی در نوتبوکها میکنند.
در ابزارهای محاسباتی، شش قطعه اصلی نقش زیادی در مصرف انرژی بازی میکنند. آنها را بر حسب مصرف لیست کردهایم هر چند بسته به نوع نوتبوک، این ترتیب اندکی تغییر میکند. این قطعات در چند دهه اخیر برای مصرف کمتر بهینهسازی شدهاند اما با این وجود تا رسیدن به نقطه ایدهآل، فاصله زیادی دارند.
1. پردازنده
حرف اول مصرف را پردازنده میزند و در هر سیستمی تقریبا نیمی از مصرف کل انرژی را به خود اختصاص میدهد. هر چه پردازنده کوچکتر باشد بهتر است؛ در هر نسل با کوچکتر شدن اندازه سیمهای میکروسکوپی و ساختمان الکترونیکی درون چیپها، مصرف انرژی هم کمتر میشود.
تا یک دهه قبل، بهترین پردازندههای اینتل از فرآیند تولید 90 نانومتری با نام کد Dothan استفاده میکردند. امروزه، چیپهای Haswell معماری 22 نانومتری دارند؛ کمتر از یک چهارم اندازه و صدهزار برابر کوچکتر از پهنای نوک یک مداد. چیپهایی که از ریزمعماری 14 نانومتری بهره میبرند هم با نام Broadwell شناخته میشوند که قرار است امسال یا اوایل سال 2015 میلادی روانه بازار شوند.
تکنولوژی ساخت پردازندههای AMD برای نوتبوکها 28 نانومتری است و در پروژه SkyBridge هم قرار است این شرکت چیپهایی 20 نانومتری برای ابزارهای سیار تولید کند.
2. پردازندههای گرافیکی
معمولا پردازندههای گرافیکی در نوتبوکها به صورت مجتمع است (یعنی یا داخل خود پردازنده و یا اینکه به صورت آنبورد است) اما با این حال حجم قابل توجهی از انرژی مصرف میکنند. برای مثال، چیپهای ویدیویی مجتمع سری 4000 و 5000 اینتل، مصرفی حدود 15 تا 50 وات دارند (این مقدار بسته به مدل تغییر میکند).
موتورهای گرافیکی Radeon شرکت AMD هم در زمینه مصرف انرژی با یکدیگر فرق دارند. برای مثال چیپهای گرافیکی رده متوسط HD 6290 در اوج فعالیت، 18 وات مصرف دارند در حالی که مصرف چیپهای حرفهایتر مثل HD 8650G تا 35 وات هم میرسد.
ضمنا بسیاری از نوتبوکهای پیشرفته مهندسی و بازی دارای چیپهای گرافیکی مجزا با حافظه اختصاصی هستند که مصرف آنها چند برابر نمونههای مجتمع است.
3. صفحهنمایش
شکی نیست که صفحاتنمایش پیشرفتهای چشمگیری داشتهاند. در اواخر سال 2000 حرکت از تکنولوژی CCFL به LED آغاز و موجب کاهش مصرف انرژی در مانیتورهای LCD به میزان 25 درصد شد.البته امروزه تکنولوژیPanel Self Refresh (PSR) قادر است این مقدار را کمتر هم کند؛ در این تکنولوژی در صورت عدم تغییر محتویات صفحهنمایش از نوسازی صفحه جلوگیری میشود.
طبق اظهارات مدیر بخش نوتبوکهای تجاری HP، استفاده از PSR، ماندگاری باتری را 20 دقیقه بیشتر میکند؛ به کارگیری PSR هنوز فراگیر نشده و در حال حاضر تنها نوتبوک HP EliteBook Folio 1040 و تلفنهوشمند LG G2 از آن استفاده میکنند.
در آینده با به کارگیری هر چه بیشتر صفحات OLED که نور مورد نیاز را خودشان تولید کرده و نیاز به نوردهی از پشت (Backlighting) ندارند، مصرف انرژی صفحاتنمایش 40 درصد کاهش خواهد یافت. در حال حاضر از این صفحات در برخی از تلفنهای هوشمند از جمله Nokia Lumia Icon استفاده میشود.
4. ابزارهای ذخیره سازی
هارددیسکهای قدیمی که از دیسکهای مغناطیسی چرخان استفاده میکنند با ورود SSDها که دادهها را در چیپهای حالت جامد ذخیره میکنند، در حال انقراضاند. البته SSDها قیمتی 4 تا 5 برابر دارند ولی مصرف انرژی آنها بسیار کمتر است.برای مثال هارددیسک 2.5 اینچی 500 گیگابایتی Seagate Momentus Thin (با قیمت 50 دلار) 1.20 وات برق مصرف میکند در حالی که دیسک جامد 480 گیگابایتی Crucial (با قیمت 236 دلار) مصرفی حدود 0.28 وات دارد؛ یعنی کمتر از یک چهارم هارددیسکها.
به گفته کارشناسان گام بعدی، توقف ساخت SSDهایی است که از نظر اندازه و شکل شبیه هارددیسکها هستند. حرکت به سمت تکنولوژی M.2 که همه قطعات را در یک تخته مدار تعبیه میکند باید شروع شود؛ این امر موجب کاهش بیشتر مصرف انرژی خواهد شد.
5. فنها
هر وات مصرف شده در کامپیوترها تبدیل به گرما شده و سیستم برای ادامه کار باید خنک شود. هر چه انرژی کمتری مصرف شود نیاز به خنکسازی کمتر خواهد شد. در نتیجه در بعضی از سیستمها از فنهای کوچکی استفاده میشود که به صورت پیوسته روشن نیستند (در نتیجه صرفهجویی در مصرف به طور خودکار انجام میشود).در حال حاضر بعضی از نوتبوکها فاقد هر گونه فن هستند مثل مدل HP Spectre x2؛ در چنین نوتبوکهایی برای دفع حرارت از تکنیکهای غیرفعال (Passive) استفاده میکنند (هیتسینکها فاقد فن هستند).
6. مبدل AC
تکنولوژی که جریان متغیر برق را به جریان مستقیم مورد نیاز نوتبوک تبدیل میکند گامهای بسیار بلندی برداشته است: از کارآمدی کمتر از 50 درصد در 20 سال پیش به کارآمدی 80 تا 90 در حال حاضر. اما همچنان شاهد هدر رفتن مقدار قابل توجهی انرژی هستیم زیرا آداپتورها بعد از شارژ کامل باتری، حجم قابل توجهی از جریان را مصرف میکنند.امروزه بعضی از آداپتورها مثل نمونهای که همراه ThinkPad X1 Carbon Touch عرضه میشود، هوشمند بوده و بعد از شارژ کامل باتری، خاموش میشوند. خوشبختانه سایر شرکتها هم در همین راه حرکت میکنند.
و اما توصیههای ما…
صرفنظر از مدل نوتبوک (ویندوز یا مک)، کارهای زیادی برای صرفهجویی در انرژی و افزایش ماندگاری باتری میتوان انجام داد.
1. سرعت پردازنده را کاهش دهید
بهترین گزینه برای ذخیره چند وات بیشتر انرژی، پردازنده است. اگر نوتبوک شما قدیمی است بعد از رفتن به کنترل پنل و باز کردن Power Options، به بخش Change Advancd Power settings رفته، و برای تنظیم حالت حداکثر توان، روی Processor power management کلیک کنید. بهتر است بین عملکرد و مصرف تعادل برقرار کنید؛ بهتر است حداکثر مصرف انرژی توسط پردازنده را روی 95 درصد قرار دهید.
شکل 1
اگر نوتبوک جدید است و از پردازندههای Haswell استفاده میکند (این پردازندهها مجهز به تکنولوژی Turbo Boost برای اورکلاک هستند)، هر چیزی کمتر از 100 درصد، از افزایش سرعت ساعت (و مصرف انرژی) در زمان افزایش بار محاسباتی سیستم، جلوگیری میکند. به عبارت دیگر، اگر میخواهید مصرف باتری را در حالت کم نگه دارید، دستکاری حالت پردازنده برای کاهش مصرف انرژی موجب صرفهجویی قابل ملاحظهای در انرژی خواهد شد، اگر چه زمان انجام کارها اندکی افزایش خواهد یافت.
اگر دوست دارید از میزان انرژی مصرف شده توسط پردازنده (و همچنین سرعت ساعت و دمای هستهها) مطلع شوید، نرمافزار Intel Power Gadget را نصب کنید.
شکل 2
2. RAM را افزایش دهید
با افزایش RAM شاهد بهبود عملکرد سیستم و کاهش مصرف کلی انرژی خواهید بود. چیپهای RAM بسیار کم مصرفاند به طوری که اضافه کردن 4 یا 8 گیگابایت، تاثیری در مصرف کلی انرژی سیستم نخواهد داشت. هر چند وجود RAM بیشتر با کاهش استفاده سیستم از حافظه مجازی، موجب صرفهجویی در انرژی خواهد شد.
شاید بپرسید چگونه؟ حافظه مجازی در واقع فضایی از هارددیسک است که به منظور نگهداری دادههای RAM، در زمان اتمام فضای حافظه فیزیکی، مورد استفاده قرار میگیرد. از آن جا که هارددیسک در مقایسه با RAM انرژی بسیار بیشتری مصرف میکند، به کارگیری حافظه مجازی روی کارآمدی سیستم تاثیر منفی گذاشته و ماندگاری باتری را کاهش میدهد. بنابراین اضافه کردن RAM در کنار افزایش سرعت، موجب صرفهجویی در مصرف انرژی هم خواهد شد.
3. کارآمدتر کردن ابزار ذخیرهسازی
SSDها در مقایسه با هارددیسکها نه تنها سرعت بالاتری دارند بلکه انرژی کمتری هم مصرف میکنند، از این رو رفتهرفته باید به فکر تهیه یک مدل مناسب باشید. اگر توانایی مالی این کار را ندارید (یا حوصله دردسرهایش را!)، بهتر است تشنگی هارددیسک قدیمیتان برای الکترونها! را با تغییر تنظیمات مدیریت انرژی، کمتر کنید.
در ویندوز با مراجعه به قسمت Power Options میتوان تنظیمات را طوری تغییر داد که هارددیسک بعد از گذشت مدت زمانی خاص (مثلا 10 دقیقه، کمتر یا بیشتر) به طور خودکار خاموش شود. روشن شدن مجدد هارددیسک دو سه ثانیه طول میکشد، از این رو دسترسی به فایلها و پوشهها اندکی طول خواهد کشید؛ به هر حال هزینهای است که بابت اضافه شدن چند دقیقه بیشتر به ماندگاری باتری باید بپردازید.
شکل 3
4. صفحهنمایش را خاموش کنید
اگر نیازی به صفحهنمایش ندارید بهتر است آن را خاموش کنید؛ برای مثال اگر در حال دانلود یک فایل حجیم یا رندر یک فایل ویدیویی سنگین است چه نیازی به روشن بودن صفحهنمایش هست؟
هنگامی که نوتبوک در حال استفاده از باتری است روشنایی صفحهنمایش را کم کرده و زمان خاموش شدن مانیتور هنگام عدم فعالیت را روی 5 دقیقه تنظیم کنید.در بسیاری از نوتبوکها هم با ترکیب کلید (Function (Fn با دیگر کلیدها میتوان روشنایی صفحهنمایش را کم و زیاد کرد.
5. سیستم را بخوابانید!
یکی از بهترین گزینهها برای افزایش ماندگاری باتری استفاده از ویژگی Sleep است. تنظیمات را طوری تغییر دهید که بعد از گذشت چند دقیقه از عدم فعالیت، سیستم به خودکار Sleep شود. این زمان را بسته به نوع فعالیتی که انجام میدهید تنظیم کنید. بهتر است با آزمون و خطا، توازن مناسبی میان ماندگاری باتری و راحتی خود برقرار کنید.
برای این کار بعد از باز کردن Power Options، روی Change plan settings کلیک کنید، در این پنجره تنظیمات خاموش شدن صفحهنمایش و به خواب رفتن سیستم را مشاهده میکنید که با توجه به وضعیت کاری، میتوان آنها را تغییر داد.
شکل 4
برای افزایش کارآمدی، نصب Auto Shutdown Manager را پیشنهاد میکنیم. این نرمافزار نحوه استفاده شما از کامپیوتر را زیر نظر گرفته و سیستم را هوشمندانه میخواباند و بیدار میکند. یکی دیگر از ویژگیهای این نرمافزار نشان دادن میزان انرژی مصرف شده و مقدار دیاکسیدکربنی است که از اتمسفر دور کردهاید.
شکل 5
اگر مطمئناید تا یکی دو ساعت به سیستم نیازی ندارید، منتظر نباشید که نرمافزار یا ویندوز آن را به طور خودکار بخواباند. زحمت خواباندن دستی آن را بکشید؛ هر چه باشد کامپیوتر کودکی نیست که برای خواباندنش نیاز به قصهگویی باشد! با این کار 15 وات در مصرف انرژی صرفهجویی خواهد کرد. با دو کلیک ماوس کار تمام میشود؛ ضمنا با استفاده از کلید Fn هم میتوان سیستم را سریعا به حالت Sleep برد.
6. دستکاری کارت گرافیک
بعضی از نوتبوکهای ویندوزی مثل Toshiba Tecra W50، دارای یک کارت گرافیکی مجتمع و یک نمونه مستقل (و بسیار قدرتمند) هستند. کارتهای گرافیک قدرتمند که معمولا برای کارهای پیچیده گرافیکی یا طراحی صنعتی و نوتبوکهای مخصوص بازی به کار گرفته میشوند مصرفی حدود 60 وات دارند.
اگر نوتبوک شما دو کارت گرافیک دارد در زمانی که به پردازش گرافیکی نیازی نیست (مثل وبگردی، کار با نرمافزارهای آفیس و …) از کارت گرافیک مجتمع استفاده کنید. کارتهای گرافیکی شرکتهای Nvidia و AMD دارای نرمافزاری هستند که امکان تغییر دستی یا خودکار کارت گرافیک (با توجه به نوع فعالیت کاربر) را فراهم میکند.
در بعضی مدلها هم با استفاده از کلید Fn میتوان کارتهای گرافیک را فعال و غیرفعال کرد.
7. این 7 درصد لعنتی!
نوتبوکهایی که ویندوز اصل روی آنها نصب است معمولا زمانی که 7 درصد از توان باتری باقی مانده باشد، به صورت خودکار خاموش میشوند. این مقدار در نظر گرفته شده زمان مناسبی برای خاموش کردن (معمولا بردن سیستم به خواب زمستانی) و عدم از دست دادن دادهها یا اسناد کلیدی است. اما میدانستید این مقدار معادل 10 یا 15 دقیقه است و با تغییر آن به 1 یا 2 درصد، میتوان زمان قابل توجهی به ماندگاری باتری اضافه کرد؟
بعد از باز کردن Power Options، دوبار روی Battery کلیک کرده و در گزینه آخر یعنی Reserve Battery Level، این مقدار را تغییر دهید.
شکل 6
8. ابزارهای غیرضروری را غیرفعال کنید
اصل بعدی که بسیار بدیهی است اما بسیاری آن را فراموش میکنند، غیرفعال یا خاموش کردن قطعاتی است که در حال حاضر به آنها نیاز نداریم. به عبارت دیگر، برای صرفهجویی در مصرف انرژی، بهتر است قطعات غیرضروری را خاموش کنید؛ درست مانند زمانی که بعد از ترک یک اتاق چراغهای آن را خاموش میکنید. برای مثال در زمان عدم استفاده از نوتبوک بهتر است اتصالات بلوتوث و Wi-Fi را خاموش کنید.
این کار را برای ابزارهای سیار هم میتوان انجام داد. برای مثال اگر با هواپیما مسافرت میکنید، اگر از اتصال Wi-Fi خبری نیست (مثلا در کشور ما)، ابزار را به حالت Airplane ببرید (این ویژگی در ویندوز 8 هم وجود دارد).
9. ِAppها را مدیریت کنید.
طبق اظهارات مایکروسافت، Appهای زنده (Live) اما بدون استفاده ویندوز 8، تاثیر منفی روی عملکرد ندارند اما صرفنظر از سیستمعامل بهتر است هر برنامهای که به آن نیاز ندارید را ببندید (منظور از Appهای زنده آن دسته از برنامههایی است که اطلاعاتی مثل آخرین اخبار، دادههای هواشناسی، نرخ ارز و… را به صورت لحظهای دریافت میکنند).
10. دستگاه را تمیز کنید
اگر دستگاه کثیف باشد مصرف انرژی آن افزایش خواهد یافت بنابراین بهتر است هر چند ماه یک بار آن را به خوبی تمیز کنید.
فنها و منافذی که پر از گرد و غبار شدهاند را با استفاده از دستگاههای دمنده پاک کنید.
منبع : ماهنامه رایانه خبر