مدارک شبکه ای مایکروسافت (MCSE & MCSA)
اگر بخواهیم به شبکه نه در مفهوم محض (مشابه نگاه مدرک + Network کامپتیا ) و نه در مفهوم کاملا انحصاری (مشابه تحلیل مدارک سیسکو ) آن بنگریم ، مدارک مهندسی مایکروسافت ، یعنی MCSA و MCSE بهترین مدارکی هستند که دانشجو را به طور مستقیم به سمت مفاهیم کاربردی شبکه های ویندوزی رهنمون می کنند.این مدارک ، دید مختصری از مباحث نظری فناوری شبکه ، استانداردهای ارتباطی و تجهیزات شبکه ای را در اختیار قرار می دهند و با شتاب ملموسی وارد مباحث عملی طراحی ، بر پایی و مدیریت شبکه های ویندوزی می شوند و حتی در پاره ای موارد نیز ، به طور صریح شخص را جهت کسب اطلاعات و مفاهیم دقیق و مفصل تر ، به سمت مدارک تخصصی هر شاخه ،نظیر CCNA سیسکو ( برای آشنایی دقیق با ادوات شبکه و پیکر بندی آنها ) و +NETWORK کامپتیا (برای کسب اطلاعات دقیق در مورد انواع شبکه پروتکل های ارتباطی)،و +SECURITY کامپتیا (برای بررسی محض امنیت شبکه ای) سوق می دهد.
اگر نگارنده بخواهد از دید شخصی خود ، مسیری را برای رسیدن به نام وعنوان متخصص شبکه (با مدیر شبکه اشتباه نشود)در نظر بگیرد،به ترتیب فراگیری دوره های +NETWORK ، MCSE (با گذاندن درس اختیاری +SECURITY) و MCSA را پیشنهاد می کند.
در بررسی مفاد و مدرک MCSA و MCSE به طور مرتب با چهار واژه اساسی کار با شبکه ، یعنی Planning , Implementing , Managing و Maintaining
روبه رو می شویم که ساختار این دو مدرک مایکروسافت را در قالب طراحی ، پیاده سازی ، مدیریت و نگهداری شبکه های ویندوزی تشکیل می دهند.
MCSA یا MCSE
مدارک MCSA بیانگر تخصص در پیاده سازی ، مدیریت و رفع عیب از شبکه های مبتنی بر ویندوز است.(یعنی همان واژه های چهارگانه شبکه به غیر از طراحی یا Planning).
به منظور اخذ این مدرک ، داشتن حداقل شش تا دوازده ماه تجربه کاری در زمینه ساختار و سیستم عامل های شبکه توصیه می شود.
مایکروسافت علت ارایه این مدرک را به این صورت تفسیر میکند که بسیاری از مهندسان و مدیران سیستم های شبکه ، به صورت روزمره با مسایل مربوط به نگهداری و ارتقای سیستم عامل های سمت سرویس گیرنده و یا سرویس دهنده مواجه می شوند.
در حالی که ممکن است در طول مدت دوران شغلی خود اصلا با مسایل مربوط به طراحی و ایجاد یک شبکه سروکاری نداشته باشند.
بدین ترتیب مایکروسافت کوشیده است وجود یک رشته تخصصی برای نگهداری ، مدیریت ، ارتقا و رفع عیب شبکه را با این توجیه که هر شبکه یک بار طراحی و نصب می شود،اما هزاران بار نیاز به مدیریت و نگهداری دارد ، لازم جلوه دهد.به هر حال و از آن جا که ممکن است دنبال کردن مسایل مربوط به ایجاد و راه اندازی یک شبکه ، از ابتدای طراحی به کام کسانی که به مسائل نگهداری و مدیریت این سیستم ها علاقمند هستند چندان شیرین نباشد ، وجود یک مدرک که بتواند صرفا به این جنبه شبکه بپردازد گریزناپذیر به نظر می رسد.به همین دلیل مایکروسافت ، مدرک CSA را با چند تغییر و حذف دروس مربوط به طراحی ، از مدرک MCSE مستقل کرد.
مفاد آزمون
همان گونه که قبلا گفته شد ، مدرک MCSA به مفهوم مدیریت و نگهداری به صورت متمرکز و پیاده سازی به صورت مختصر پرداخته است.
در حالی که در MCSE , هر چهار عنصر طراحی ، پیاده سازی ، مدیریت و نگهداری به صورت متمرکز و تفصیلی مورد بررسی قرار گرفته است.
الف : دوره های شبکه ای
این دوره ها چهار آزمون مختلف را در بر می گیرند که برای مدرک MCSA فقط دو آزمون شماره 290 و 291 و برای مدرک MCSE هر چهار آزمون 290 و 291 و 293 و 294 باید گذرانده شود .
1-آزمون 290 (Managing & Maintaining Win2003 Environment)
این درس نگاهی مفصل به سیستم عامل ویندوز 2003 از جایگاه یک سرور شبکه دارد و قسمت های مختلف آن ، از جمله مرکز کنترل ، ابزارهای مدیریتی (Administration tTools) ، مانیتورینگ عملکرد سرور (دیسک ، پردازنده ، حافظه ، کارت شبکه) ، نحوه انجام امور مختلف مدیریتی ، مثل مدیریت کاربران در اکتیو دایرکتوری شش ، ایجاد نسخه های پشتیبان از اطلاعات هارددیسک ، پیکربندی سخت افزارهای داخلی و شبکه ای و به طور کلی تعامل با ویندوز 2003 مورد بررسی قرار می گیرد.
2-آزمون 291 (Implementing,Managing & Maintaining Win 2003 Network Infra)
همان گونه که از نام این آزمون بر می آید ، مسائل مربوط به پیاده سازی سرویس های مختلف شبکه ای مثل DHCP , DNS , ROUTING , VPN و امثال آن ، که از اساسی ترین ابزارهای ارتباطی میان کاربران و سرور محسوب می شسوند و در واقع وجود یک شبکه بدون نیاز به این سرویس ها معنای خاصی ندارد ، در این دوره مورد بررسی قرار می گیرد .
دانشجویان پس از طی دوره 290 و 291 قادر خواهند بود انواع سرویس های شبکه ای مثل دامنه ، اشتراک فایل و چاپگر ، پراکسی ، فایرول ، اینترنت ، اتصال راه دور ، تعریف کاربران و گروه های کاربری را در شبکه ویندوزی ایجاد کند و امنیت استفاده و نگهداری از آن را در دست گیرند (تا سطح MCSA ).
3-آزمون 293 ( Planning & Maintaning Win 2000 Netwotk Infra)
این دوره ویژه داوطلبان MCSE است ، در واقع مطالب مورد بحث در آزمون 291 را با نگرشی بسیار عمیق تر ، مورد بررسی قرار می دهد و به افراد ، قدرت تحلیل مسایل و شرایط مختلف یک شبکه را می بخشد.
پس از طی این دوره ، دانشجویان قادر خواهند بود شبکه های بزرگ مبتنی بر پروتکل TCP/IP را با توجه به نیاز ها و امکانات موجود طراحی کنند و سرویس ها ، کنترل ها و روال های نظارت و مانیتورینگ عملکرد اجزای مختلف و امنیت آن ها را بر قرار سازند و آن را مدیریت نمایند .
4-آزمون 294 (Planning , Implementing , Maintaining Active Directory)
این دوره نیز که ویژه mcse در نظر گرفته شده است ، کلیه مسایل مربوط به اساس کنترل دامنه ویندوزی و کاربران را که اکتیو دایرکتوری نام دارد ، پوشش می دهد . ظاهرا سرویس اکتیو دایرکتوری که در واقع اساسی ترین جز ویندوزهای سرور را تشکیل می دهد ، آن قدر از طرف مایکروسافت مهم شناخته شده که یک دوره و آزنون مستقل بلرای کشف تمام نکات و جزئیات آن اختصاص داده است .
ب- سیستم عامل های کلاینت
در هر دو مدرک MCSA و MCSE دو آزمون ویژه سیستم عامل کلاینت ، یعنی ویندوز 2000 حرفه ای و ویندوز اکس پی وجود دارد که داوطلبان باید حتما یکی از آن دو را بگذرانند .
در هر دو دوره ، نحوه نصب و پیکر بندی کلاینت چه از لحاظ ارتباط با سخت افزار و چه از لحاظ استفاده از سرویس های شبکه ای یک سرور 2003 ، مثل استفاده از اینترنت به اشتراک گذاشته شده ، فایل ها و چاپگرهای شبکه ای ، اتصال به یک vpn و امثال آن در سیستم عامل های مربوطه آموزش داده می شود .
ج-طراحی شبکه (فقط MCSE )
در بخش طراحی شبکه ، دو درس و آزمون برای مختلف برای داوطلبان MCSE در نظر گرفته شده که گذراندن یکی از آنها برای کسب مدرک MCSE کافی است .
1- Designing Win 2003 Active Directory Network Infra
این دوره که به آزمون 297 مشهور است ، سعی می کند به ساختار شبکه های ویندوزی و اکتیو دایرکتوری نگاهی تحلیلی و جامع تر داشته باشد . تمام مباحثی که قبل از بر با ساختن یک شبکه ، مثل برآورد نیازمندی های سخت افزاری ، نرم افزاری ، پیش بینی و ارایه طرح هایی برای مشخص نمودن انواعگروه های کاربری ، اتخاذ سیاست های امنیتی در سطح کلان ، ارئه راهکارهای اساسی برای پیکربندی بنیادین سرویس های شبکه ای مثل DNS , DHCP و بسیاری از تصمیمات استرادژیک و ساختاری ، در این دوره مورد بررسی قرار می گیرد .
2-Designing Win 2003 Network Security
این دوره که به آزمون 298 مشهور است ، بر نحوه انتخاب و اتخاذ سیاست های امنیتی ، تمرکز خاصی دارد . در این دوره تمام گزینه هایی که به شکلی با مقوله امنیت ارتباط دارند (نظیر انواع پروتکل های ارتباطی ، سخت افزار ، سرویس های مختلف ، کاربران ، پروتکل های امنیتی ipsec , SSL مباحث مربوط به فیلترینگ ، فایروال ، امنیت در شبکه های VPN ، اینترنت ، وب سرور IIS ،روش های اعتبار سنجی و امثال آن) مورد تحلیل قرار می گیرد و داوطلبان با نحوه پیش بینی و برآورد نیازمندی های کلان آشنا می شوند .
د-دروس اختیاری
آزمون های اختیاری ، به برنامه های جانبی و ابزارهای مایکروسافت که به عنوان نرم افزارهای کمکی برای ویندوز 2003 یا اکس پی جهت افزایش قابلیت های آن به کار می رود ، مربوط می شود.
از بین این آزمونها ، یک آزمون به دلخواه برای کسب هر دو مدرک باید گذرانده شود .بانک اطلاعاتی SQL Server ، ایمیل سرور Exchange ، سرور مدیریت سرویس (System Management Server) ، پراکسی و فایروال ISA Server و چند محصول دیگر مایکروسافت ، در این دروس اختیاری دیده می شود .
در ضمن مدرک +Security متعلق به موسسه آموزشی کامپتیا در این جمع به چشم می خورد.
وضعیت درآمد
طبق آمار مجله Certificatian ، میانگین درآمد دارندگان این دو مدرک در سال 2004 ، حدود 67 هزار دلار برای مدرک MCSE و 58 هزار دلار برای مدرک MCSA است.
این عدد در مقایسه با میزان درآمد سالیانه 90 مدرک معتبر بین المللی دیگر ، در جایگاه شصت و هشتم برای مدرک MCSE قرار دارد . طبق همین آمار ، میزان درآمد افراد شاغل در پست های طراحی یا مدیریت شبکه های ویندوزی با کسب مدرک MCSE ، حدود 12 درصد نسبت به زمان قبل از کسب آن افزایش یافته است . به هر حال با توجه به افزایش 4 هزار دلاری درآمد سالیانه دارندگان مدرک MCSE در سال 2004 نسبت به سال قبل ، می توان در پی رشد و توسعه شبکه های ویندوزی به افزایش دوباره آن در سال های آینده نیز امید داشت .